Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT/COPD ) là bệnh hô hấp phổ biến, thường gặp. Trong đó đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là một biến cố tất yếu xảy ra trong quá trình diễn biến của bệnh, với nguyên nhân phổ biến thường gặp là do nhiễm trùng; căn nguyên thường gặp liên quan đến vi khuẩn (cúm, phế cầu, virus hợp bào hô hấp…)
Với biểu hiện bằng sự nặng lên của các triệu chứng thường ngày: ho khạc đờm tăng, thay đổi màu sắc đờm, khó thở tăng… đòi hỏi phải thay đổi điều trị.
Dẫn đến hậu quả nặng nề: dễ bị mắc các bệnh truyền nhiễm, gia tăng tỉ lệ nhập viện, tăng đề kháng kháng sinh, , suy giảm chức năng hô hấp, suy giảm chất lượng cuộc sống, tăng chi phí điều trị và gánh nặng y tế. Bệnh nhân càng có nhiều đợt cấp tiên lượng càng xấu, tăng tỉ lệ biến chứng và nguy cơ tử vong càng cao.
Có nhiều biện pháp để dự phòng đợt cấp BPTNMT, trong đó tiêm chủng là một biện pháp rất quan trọng. Tiêm chủng giúp giảm nguy cơ mắc các nhiễm trùng do đó giúp giảm đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Qua đó giảm nguy cơ tử vong, giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình bệnh nhân và xã hội.
Người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nên tiêm loại vắc - xin: phế cầu, cúm, covid19, bạch hầu - ho gà - uốn ván, zona, virus hợp bào hô hấp …
Để được khám, sàng lọc, tư vấn tiêm chủng người bệnh hãy đến Đơn vị tư vấn và tiêm chủng vắc xin, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình. Tại đây cung cấp đầy đủ các loại vắc xin chất lượng cao, với quy trình nhập và bảo quản kháng sinh nghiêm ngặt theo đúng hướng dẫn của bộ Y Tế.
1. Phế cầu
Nhiễm trùng do phế cầu là nguyên nhân quan trọng gây bệnh tật và tử vong ở người lớn, đặc biệt người lớn tuổi. Tiêm vắc - xin có hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ bệnh tật và tử vong do phế cầu.
* Có 02 loại vắc - xin phế cầu:
- Vắc -xin polysaccharide phế cầu khuẩn (PPSV23; Pneumovax 23, Pnu-Immune) bao gồm 23 kháng nguyên polysaccharide dạng nang được tinh chế một phần .
- Vắc-xin liên hợp phế cầu khuẩn (PCV) − ( PCV13 ; PCV 15; PCV 20; PCV 21) chứa các kháng nguyên polysaccharide nang liên kết cộng hóa trị với một protein không độc
* Chỉ định tiêm vắc - xin phế cầu:
- Tất cả người lớn ≥50 tuổi.
- Người lớn từ 19 đến 49 tuổi có:
+ Các tình trạng bệnh lý mãn tính: bệnh phổi mãn tính, bệnh gan mãn tính, suy tim, bệnh tiểu đường.
+ Tăng nguy cơ viêm màng não: cấy ghép ốc tai, rò rỉ dịch não tủy.
+ Các tình trạng suy giảm miễn dịch: nhiễm HIV, bệnh ác tính về máu, bệnh thận mãn tính, hội chứng thận hư.
+ Cắt lách ( thiếu lách chức năng hoặc giải phẫu)
2. Cúm
Cúm là một bệnh đường hô hấp cấp tính do virus cúm A hoặc B gây ra. Bệnh xảy ra thành dịch gần như hàng năm, chủ yếu vào mùa đông ở vùng khí hậu ôn đới. Tiêm vắc-xin cúm hàng năm là một biện pháp quan trọng để ngăn ngừa nhiễm virus cúm.
Nên tiêm vắc-xin cúm hàng năm cho tất cả người lớn, đặc biệt là những người mắc CОΡD. Tiêm vắc-xin cúm làm giảm số lần bùng phát và nhập viện liên quan đến cúm.
Các loại vắc - xin cúm: vắc - xin cúm bất hoạt, vắc - xin sống giảm độc lực và vắc - xin tái tổ hợp. Vắc-xin cúm được cập nhật được sản xuất hàng năm, do khả năng biến đổi kháng nguyên của vi-rút cúm.
Tiêm vắc-xin cho ai : Tất cả những người ≥6 tháng tuổi không có chống chỉ định nên tiêm vắc-xin cúm hàng năm. Trong đó những người trên 65 tuổi, bệnh nhân mắc bệnh phổi mãn tính như hen, COPD… là đối tượng có yếu tố nguy cơ cao gặp biến chứng do cúm.
Khi nào tiêm vắc-xin – Vắc-xin cúm nên được tiêm ngay khi có sẵn, trước khi bắt đầu mùa cúm trong cộng đồng (vào cuối tháng 10 ở bán cầu bắc và vào tháng 4 ở bán cầu nam). Những người chưa tiêm vắc-xin nên được khuyến khích tiêm vắc-xin cho đến khi kết thúc mùa cúm.
3. Ho gà
Ho gà là bệnh truyền nhiễm gây ra bởi vi khuẩn Bordetella pertussis, có khả năng lây lan cao. Vắc-xin ho gà ở trẻ em không cung cấp khả năng miễn dịch suốt đời và tỷ lệ nhiễm ho gà đang gia tăng ở thanh thiếu niên và người lớn.
Chỉ định tiêm vắc xin ho gà:
Vắc-xin phòng ngừa ho gà (Tdap: uốn ván, bạch hầu, ho gà) được khuyến cáo tiêm một lần khi trưởng thành (≥19 tuổi). Người lớn trên 65 tuổi có nhiều khả năng phải nhập viện vì bệnh ho gà hơn những người trong độ tuổi 45-64. Ngoài ra người béo phì và hen suyễn có khả năng nhiễm ho gà cao hơn. Do đó tiêm vắc - xin phòng ho gà đặc biệt quan trọng với những đối tượng này.
4. Covid 19
Tiêm vắc-xin phòng COVID-19 được khuyến cáo cho tất cả bệnh nhân và đặc biệt quan trọng đối với những bệnh nhân mắc СОΡD, những người có nguy cơ mắc COVID-19 nặng cao hơn. Tiêm vắc-xin phòng COVID-19 giúp giảm nguy cơ nhập viện và nhiễm trùng nặng.
Chỉ định: Những người có nguy cơ cao nhất gặp phải các kết quả nghiêm trọng với COVID-19, cụ thể là những người từ 65 tuổi trở lên, những người bị suy giảm miễn dịch và những người mắc nhiều bệnh lý đi kèm, trong đó có BPTNMT.
Người có hệ miễn dịch bình thường từ 5-64 tuổi: nên tiêm 1 liều vắc - xin Covid 19. Từ 65 tuổi trở lên: nên tiêm 2 liều vắc - xin cách nhau 06 tháng.
5. Virus hợp bào hô hấp (RSV)
RSV là tác nhân gây bệnh đường hô hấp quan trọng, là nguyên nhân đáng kể gây bệnh tật và tử vong ở trẻ em và ngày càng được coi là nguyên nhân phổ biến gây bệnh đường hô hấp ở người lớn. RSV gây ra khoảng 60.000 đến 160.000 ca nhập viện và 6.000 đến 10.000 ca tử vong mỗi năm ở những người lớn từ 65 tuổi trở lên. RSV có liên quan đến khoảng 10 phần trăm các đợt bùng phát của CΟРD.
Chỉ định
Người trên 60 tuổi.
Người có nguy cơ mắc bệnh nặng: người ≥75 tuổi, người có bệnh lý đi kèm: bệnh tim phổi mạn tính ( COPD, hen suyễn, suy tim, bệnh động mạch vành), bệnh thận mạn, bệnh gan mạn, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch…
6. Bệnh zona (herpes zoster)
Nhiễm virus varicella-zoster (VZV) gây ra hai bệnh lâm sàng riêng biệt. Nhiễm trùng ban đầu với VZV dẫn đến bệnh thủy đậu, đặc trưng bởi các tổn thương mụn nước trên nền ban đỏ ở các giai đoạn phát triển khác nhau; các tổn thương tập trung nhiều nhất ở mặt và thân mình. Herpes zoster, còn được gọi là bệnh zona, là kết quả của sự tái hoạt động của VZV tiềm ẩn đã tiếp cận được các hạch cảm giác trong quá trình mắc bệnh thủy đậu.
Biểu hiện lâm sàng của bệnh zona thường là phát ban dạng mụn nước và viêm dây thần kinh cấp tính.
Biến chứng phổ biến nhất của bệnh zona là đau thần kinh sau Zona. Các biến chứng khác bao gồm nhiễm trùng mắt, hệ thần kinh và nhiễm khuẩn da. Tỷ lệ mắc bệnh Zona tăng mạnh bắt đầu ở độ tuổi khoảng 50 và mức độ nghiêm trọng cũng như khả năng xảy ra biến cũng tăng theo tuổi tác.
Bệnh Zona đôi khi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến phổi hoặc làm suy yếu khả năng hô hấp do đau, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Vai trò của vắc-xin : Vắc-xin ngừa bệnh zona làm giảm nguy cơ mắc bệnh zona và đau thần kinh sau zona.
Chỉ định:
Người có hệ miễn dịch bình thường ≥ 50 tuổi.
Bệnh nhân suy giảm miễn dịch ≥19 tuổi.
Vũ Phương Dung (K.Nội hô hấp)
Tổ truyền thông