Đái tháo đường đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Bệnh có thể diễn biến âm thầm trong thời gian dài, gây tổn thương nhiều cơ quan và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện, kiểm soát kịp thời. Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống đái tháo đường (14/11) năm 2026 với thông điệp “Hãy hành động sớm phòng chống bệnh Đái tháo đường”, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình khuyến cáo người dân chủ động nhận diện nguy cơ, kiểm tra sức khỏe định kỳ và duy trì các biện pháp phòng bệnh, kiểm soát bệnh hiệu quả.
Đái tháo đường - Gánh nặng sức khỏe không thể chủ quan
Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng tăng glucose trong máu do cơ thể thiếu insulin, giảm tác dụng của insulin hoặc kết hợp cả hai. Bệnh không chỉ gặp ở người cao tuổi mà đang có xu hướng xuất hiện ở cả những người trẻ tuổi.
Theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), năm 2025, khoảng 11,1% người trưởng thành trong độ tuổi 20–79 trên thế giới đang sống chung với bệnh đái tháo đường, tương đương cứ 9 người thì có 1 người mắc bệnh. Đáng chú ý, hơn 4/10 người mắc bệnh chưa biết tình trạng của mình. Dự báo đến năm 2050, số người mắc đái tháo đường trên toàn cầu có thể lên tới 853 triệu người.
Tại Việt Nam, kết quả Điều tra quốc gia các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) năm 2021 cho thấy tỷ lệ mắc đái tháo đường là 7,1%, trong đó gần một nửa số người mắc chưa được chẩn đoán.
Đáng lo ngại, bệnh thường không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi được phát hiện, người bệnh có thể đã xuất hiện những tổn thương tại tim mạch, thận, mắt và hệ thần kinh. Các biến chứng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy thận, giảm thị lực, tổn thương thần kinh và loét bàn chân, thậm chí phải cắt cụt chi, có thể ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe và cuộc sống của người bệnh.
Nhận diện nguy cơ, chủ động phát hiện bệnh từ sớm
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường gồm: thừa cân, béo phì, ít vận động thể lực, chế độ dinh dưỡng không hợp lý và tiền sử gia đình có người mắc bệnh. Những người có yếu tố nguy cơ cần đặc biệt quan tâm đến việc kiểm tra sức khỏe và tầm soát định kỳ.
Người dân cần lưu ý một số dấu hiệu có thể gặp như: thường xuyên khát nước, uống nhiều nước, tiểu nhiều, nhanh đói, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, nhìn mờ hoặc vết thương lâu lành. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể không biểu hiện triệu chứng rõ ràng, vì vậy không nên chờ đến khi xuất hiện dấu hiệu bất thường mới đi kiểm tra.
Chủ động phát hiện bệnh là bước quan trọng để điều trị kịp thời và hạn chế nguy cơ biến chứng. Người từ 40 tuổi trở lên hoặc người có yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường cần chủ động kiểm tra đường huyết định kỳ, ít nhất mỗi năm một lần theo khuyến cáo trong tài liệu truyền thông. Việc thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo tư vấn của nhân viên y tế giúp đánh giá tình trạng đường huyết và phát hiện sớm những bất thường.
Chủ động thay đổi lối sống, kiểm soát bệnh và phòng ngừa biến chứng
Đối với người chưa mắc bệnh, duy trì lối sống khoa học là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc đái tháo đường tuýp 2. Mỗi người nên thực hiện tốt những khuyến cáo sau:
- Dinh dưỡng hợp lý: Hạn chế đường tự do, đồ uống có đường và tinh bột tinh chế; tăng cường rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ; duy trì cân nặng phù hợp.
- Tăng cường vận động: Duy trì hoạt động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần với các hình thức vận động vừa sức, phù hợp tình trạng sức khỏe.
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Chủ động tầm soát đường huyết, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ; không chủ quan ngay cả khi chưa có triệu chứng.
- Hạn chế các yếu tố bất lợi: Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ sinh hoạt điều độ.
Đối với người đã được chẩn đoán mắc đái tháo đường, việc điều trị cần được duy trì lâu dài và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng chỉ định, theo dõi đường huyết, thực hiện chế độ dinh dưỡng và vận động phù hợp, tái khám đúng hẹn; đồng thời kiểm tra, theo dõi các biến chứng tại tim mạch, thận, mắt và thần kinh theo hướng dẫn chuyên môn.
Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình - Đồng hành cùng người bệnh trong quản lý và kiểm soát đái tháo đường
Xác định đái tháo đường là bệnh lý mạn tính cần được quản lý, điều trị và theo dõi lâu dài, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình đã triển khai hoạt động khám, phát hiện, quản lý, theo dõi và cấp thuốc điều trị đái tháo đường tuýp 2 từ tháng 1/2010. Cùng với công tác khám, chữa bệnh, bệnh viện chú trọng tư vấn, giáo dục sức khỏe, giúp người bệnh nâng cao nhận thức và chủ động hơn trong quá trình kiểm soát bệnh.
Nhiều hoạt động thiết thực đã được triển khai qua các năm. Năm 2023, bệnh viện tổ chức sinh hoạt khoa học dành cho người bệnh đái tháo đường, thành lập Câu lạc bộ Đái tháo đường nhằm tạo điều kiện để người bệnh cập nhật kiến thức, trao đổi kinh nghiệm và được hướng dẫn tự chăm sóc sức khỏe. Ngày 14/11/2024, chương trình tư vấn, truyền thông giáo dục sức khỏe được tổ chức cho 250 người bệnh, với các nội dung về nhận biết biến chứng, kiểm soát đường huyết, dinh dưỡng, luyện tập và điều trị bệnh.
Song song với hoạt động hỗ trợ người bệnh, bệnh viện thường xuyên chú trọng cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế. Năm 2025, bệnh viện tổ chức hội thảo khoa học chuyên đề về tối ưu hóa điều trị và kiểm soát biến chứng đái tháo đường. Trong năm 2026, nhiều hoạt động chuyên môn tiếp tục được triển khai, nổi bật là hội thảo về kiểm soát biến chứng trên người bệnh đái tháo đường tháng 4/2026; Đề án AS-ONE nâng cao tỷ lệ kiểm soát tăng huyết áp và đái tháo đường; chương trình sinh hoạt khoa học về tiền đái tháo đường tháng 10/2026, tập trung vào nhận diện sớm nguy cơ và can thiệp chủ động.
Đặc biệt, các hoạt động chuyên môn hướng tới quản lý toàn diện, tăng cường phối hợp giữa các chuyên khoa, chú trọng kiểm soát các yếu tố nguy cơ và phát hiện sớm tổn thương tại những cơ quan đích như tim, thận, mắt. Qua đó, từng bước nâng cao hiệu quả theo dõi, điều trị, hạn chế biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống đái tháo đường 14/11/2026, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình khuyến cáo mỗi người dân hãy bắt đầu từ những hành động thiết thực: chủ động kiểm tra sức khỏe, nhận diện yếu tố nguy cơ, duy trì lối sống lành mạnh; người đã mắc bệnh cần tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ.
Phát hiện sớm để điều trị kịp thời - Kiểm soát tốt để phòng ngừa biến chứng - Chủ động chăm sóc sức khỏe để nâng cao chất lượng cuộc sống.