Một thiếu niên 15 tuổi bị vỡ gan độ V, sốc mất máu nặng sau tai nạn giao thông đã được các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình phẫu thuật cấp cứu, kiểm soát nguồn chảy máu trong tình huống đặc biệt nguy kịch.
Diễn biến nguy kịch, quyết định nhanh chóng
Khoảng 20 giờ 40 phút ngày 12/8/2026, người bệnh được đưa đến Bệnh viện trong tình trạng đau bụng, chóng mặt, vã mồ hôi, da niêm mạc nhợt, huyết áp chỉ 72/40 mmHg. Qua thăm khám, siêu âm cấp cứu và chụp CT, các bác sĩ xác định người bệnh bị chấn thương bụng kín nặng, có lượng lớn dịch trong ổ bụng, tổn thương gan sâu và dấu hiệu chảy máu hoạt động.
Tình trạng người bệnh tiếp tục xấu đi nhanh chóng, huyết áp tụt còn khoảng 60/40 mmHg. Các bác sĩ hội chẩn ngay tại phòng chụp, quyết định chuyển thẳng lên phòng mổ và đồng thời phát lệnh xin máu khẩn cấp.
Báo động đỏ – chưa đầy 30 phút đến phòng mổ
Trước tình trạng nguy kịch, lãnh đạo Bệnh viện trực tiếp chỉ đạo, huy động đồng thời các lực lượng Ngoại khoa, Gây mê hồi sức, Hồi sức tích cực, Huyết học – Truyền máu và các bộ phận liên quan. Các phẫu thuật viên có kinh nghiệm về ngoại gan mật cũng được gọi khẩn cấp vào phòng mổ.
Chưa đầy 30 phút kể từ khi vào viện, người bệnh đã được đưa lên bàn phẫu thuật. Trong khi ê-kíp Gây mê hồi sức khẩn trương hồi sức tuần hoàn, chuẩn bị truyền máu, các phẫu thuật viên tiến hành mở bụng cấp cứu.
Song song với quá trình hồi sức, ê-kíp Ngoại khoa tiến hành mở bụng cấp cứu theo đường chữ J. Khi vào ổ bụng, các bác sĩ phát hiện hơn 1.200 ml máu đỏ tươi, máu tiếp tục chảy nhiều từ vùng gan phải. Tổn thương thực tế phức tạp hơn so với hình ảnh ban đầu: hạ phân thùy VII và một phần hạ phân thùy VIII bị vỡ nát; rách tĩnh mạch gan phải và tĩnh mạch gan giữa; cuống gan hạ phân thùy VII đứt rời và đang chảy máu mạnh. Đây là tổn thương gan rất nặng, nguy cơ diễn biến xấu do mất máu cấp và tổn thương các mạch máu lớn của gan.
Khoảng 20 phút kiểm soát nguồn chảy máu
Trước tình trạng chảy máu nghiêm trọng, phẫu thuật viên nhanh chóng thực hiện các biện pháp kiểm soát mạch máu vào và ra khỏi gan, tạm thời cô lập nguồn chảy máu để có điều kiện xử trí tổn thương. Ê-kíp Gây mê hồi sức đồng thời duy trì huyết động và bảo đảm tưới máu các cơ quan sống còn.
Sau khi đánh giá đầy đủ tổn thương, các phẫu thuật viên lần lượt kiểm soát các điểm chảy máu đang hoạt động, khâu cầm máu tĩnh mạch gan phải và tĩnh mạch gan giữa, xử trí cuống gan hạ phân thùy VII; đồng thời cắt bỏ phần hạ phân thùy VII và một phần VIII bị vỡ nát, không còn khả năng bảo tồn.
Chỉ trong khoảng 20 phút, những nguồn chảy máu lớn, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh đã cơ bản được kiểm soát. Sau đó, ê-kíp tiếp tục kiểm tra, xử trí các điểm rỉ máu, sử dụng vật liệu hỗ trợ cầm máu tại diện cắt và kiểm soát nguy cơ rò mật. Trong suốt quá trình này, Gây mê hồi sức liên tục theo dõi huyết động, sử dụng thuốc vận mạch, truyền máu và các chế phẩm cần thiết.
Khi nguồn chảy máu được kiểm soát, huyết áp và tình trạng tuần hoàn của người bệnh bắt đầu cải thiện rõ rệt. Kiểm tra toàn bộ ổ bụng không phát hiện thêm tổn thương phối hợp ở các tạng khác. Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 2 giờ.
Diễn biến tích cực sau phẫu thuật
Sau mổ, người bệnh được chuyển về Hồi sức tích cực. Sau khoảng 6 giờ có thể ngừng thuốc vận mạch; sau 12 giờ tỉnh táo hoàn toàn, được rút ống nội khí quản, mạch và huyết áp ổn định.
Đến ngày thứ hai, người bệnh tiếp tục tiến triển thuận lợi, chỉ còn đau nhẹ tại vết mổ, bụng mềm, các chỉ số chức năng gan được duy trì ổn định. Đến ngày thứ 6 sau mổ, người bệnh tỉnh táo hoàn toàn, ăn uống được, vận động nhẹ nhàng, không sốt, vết mổ khô và các xét nghiệm trong giới hạn bình thường.
Khi từng phút đều có ý nghĩa
Vỡ gan độ V kèm tổn thương tĩnh mạch gan và sốc mất máu là tình huống nặng trong cấp cứu ngoại khoa chấn thương. Kết quả của ca bệnh đến từ một chuỗi xử trí được triển khai khẩn trương: nhận diện sớm, chẩn đoán nhanh, hội chẩn tại chỗ, kích hoạt Báo động đỏ, chuẩn bị máu, hồi sức tích cực và phẫu thuật kiểm soát nguồn chảy máu trong thời gian ngắn nhất.
Việc người bệnh được đưa lên bàn mổ chưa đầy 30 phút sau khi nhập viện, đồng thời các nguồn chảy máu lớn được kiểm soát trong khoảng 20 phút đầu của cuộc phẫu thuật, có ý nghĩa quan trọng đối với kết quả bước đầu.
Ca bệnh một lần nữa cho thấy hiệu quả của cấp cứu không chỉ đến từ một kỹ thuật hay một cá nhân, mà là sự phối hợp nhịp nhàng giữa Cấp cứu, Chẩn đoán hình ảnh, Ngoại khoa, Gây mê hồi sức, Huyết học – Truyền máu cùng sự điều phối của lãnh đạo Bệnh viện.
SOS Báo động đỏ – khi mọi nguồn lực cùng được huy động, mỗi phút đều có ý nghĩa đối với người bệnh.
BS.CKII.Nguyễn Thiên Thượng