Trong chăm sóc và điều trị bệnh nhân nặng, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình luôn xác định dinh dưỡng là một trụ cột quan trọng song hành cùng điều trị y khoa, góp phần nâng cao thể trạng, giảm biến chứng và rút ngắn thời gian nằm viện cho người bệnh.
Với những bệnh nhân hồi sức, sau phẫu thuật, tai biến mạch máu não, hôn mê hoặc suy kiệt, dinh dưỡng không chỉ đơn thuần là chăm sóc hỗ trợ mà được xem như một liệu pháp điều trị thiết yếu, có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hồi phục và tiên lượng lâu dài.
Nhằm chuẩn hóa công tác chăm sóc và đồng hành cùng người nhà người bệnh, Khoa Dinh dưỡng - Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình đã tổ chức hướng dẫn cụ thể về cách chế biến soup và quy trình cho ăn qua ống sonde (sonde dạ dày) - phương pháp nuôi dưỡng phổ biến đối với bệnh nhân nặng không thể ăn uống bằng đường miệng.
Tại buổi hướng dẫn, ThS. Đinh Công Huy - Trưởng khoa Dinh dưỡng nhấn mạnh nhiều nội dung quan trọng mà người nhà cần đặc biệt lưu ý:
1. Vì sao ăn qua sonde cần được thực hiện đúng cách?
Bệnh nhân nặng thường có thể trạng yếu, hệ tiêu hóa kém, khả năng nuốt hạn chế. Nếu cho ăn sai cách, người bệnh rất dễ gặp các tai biến nguy hiểm như nôn ói, sặc, viêm phổi hít, đầy bụng, tắc ống sonde, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng.
Do đó, ăn qua sonde đúng kỹ thuật sẽ giúp:
- Đảm bảo cung cấp đủ năng lượng và chất dinh dưỡng cần thiết;
- Hạn chế biến chứng tiêu hóa và hô hấp;
- Hỗ trợ quá trình hồi phục và nâng cao hiệu quả điều trị.
2. Nguyên tắc “3 SẠCH – 3 KỸ” khi chế biến soup
Khi tự chế biến thức ăn cho bệnh nhân tại nhà hoặc tại bệnh viện, người nhà cần tuân thủ nghiêm ngặt:
- Nấu chín kỹ: Thực phẩm phải được ninh nhừ hoàn toàn.
- Xay thật nhuyễn: Không còn cặn hay lợn cợn.
- Lọc thật kỹ: Qua rây hoặc vải lọc để loại bỏ xơ bã.
⚠️ Tuyệt đối không nêm gia vị như muối, mắm, đường, mì chính… vì hệ tiêu hóa của bệnh nhân nặng rất nhạy cảm, dễ bị rối loạn.
3. Đảm bảo thành phần dinh dưỡng cân đối
Một suất soup cho bệnh nhân nặng cần đủ 4 nhóm chất thiết yếu:
- Chất bột đường: gạo tẻ, khoai tây, khoai lang.
- Chất đạm: thịt lợn nạc, thịt gà bỏ da, cá lọc kỹ xương, lòng đỏ trứng.
- Vitamin và khoáng chất: bí đỏ, cà rốt, bí xanh (tránh rau già, nhiều xơ).
- Chất béo: 1–2 thìa dầu thực vật (dầu đậu nành, dầu mè, dầu ô-liu).
Việc cân đối các nhóm chất giúp người bệnh duy trì thể trạng, chống suy kiệt và phục hồi tốt hơn.
4. Quy trình cho ăn an toàn – 6 điều người nhà cần ghi nhớ
Để tránh tai biến trong quá trình chăm sóc, người nhà cần tuân thủ đầy đủ:
- Đúng tư thế: Cho bệnh nhân nằm đầu cao 30–45 độ; duy trì ít nhất 30 phút sau ăn.
- Kiểm tra ống sonde: Đảm bảo ống không lệch, không tắc trước khi bơm thức ăn.
- Tốc độ chậm: Bơm từ từ, không ép nhanh; mỗi bữa kéo dài 15–20 phút.
- Lượng ăn phù hợp: Chia nhỏ 5–6 bữa/ngày; mỗi bữa khoảng 200–300 ml theo chỉ định.
- Tráng ống sonde: Dùng 20–30 ml nước ấm tráng ống trước và sau ăn để tránh tắc ống, nhiễm khuẩn.
- Nhiệt độ thức ăn: Soup ấm khoảng 37–40°C, tương đương nhiệt độ cơ thể.
5. Khuyến cáo từ Khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình
Đối với bệnh nhân nặng, nếu người nhà không đủ điều kiện chế biến đảm bảo vệ sinh và độ mịn, bệnh viện khuyến khích sử dụng suất ăn soup do bệnh viện cung cấp.
Ưu điểm của suất ăn bệnh viện:
- Được tính toán đầy đủ năng lượng và chất đạm;
- Chế biến theo quy trình y tế nghiêm ngặt;
- Độ lỏng chuẩn, hạn chế tối đa nguy cơ tắc sonde và nhiễm khuẩn tiêu hóa;
- Góp phần giảm biến chứng và hỗ trợ điều trị hiệu quả hơn.
⚠️ Lưu ý quan trọng: Trong quá trình cho ăn, nếu người bệnh có biểu hiện ho, sặc, tím tái, nôn ói, bụng chướng, cần ngừng cho ăn ngay và báo cho nhân viên y tế để được xử trí kịp thời.
Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình luôn xác định dinh dưỡng là một trụ cột quan trọng trong chăm sóc và điều trị toàn diện cho bệnh nhân nặng. Sự phối hợp chặt chẽ giữa đội ngũ y tế và người nhà người bệnh chính là chìa khóa giúp người bệnh hồi phục an toàn, bền vững và sớm trở về với gia đình.