Thể loại: Báo điện tử
Tác giả: Nguyễn Lan Hương (Chi bộ Công tác xã hội - Điều dưỡng - Dinh dưỡng)
TÓM TẮT: Trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng gắn với bảo vệ niềm tin và quyền dẫn dắt thông tin. Đổi mới nội dung, phương thức theo hướng chủ động, thuyết phục, gắn thực tiễn trở thành yêu cầu cấp thiết. Chỉ khi thông tin chính thống đủ nhanh, đủ rõ, đủ gần, mới có thể “phủ xanh” không gian mạng và củng cố vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
Phần mở đầu
Trong dòng chảy chuyển đổi số, không gian mạng đã trở thành nơi hội tụ và va đập của nhiều luồng thông tin, quan điểm. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh đó không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà còn là yêu cầu thực tiễn để giữ vững niềm tin xã hội và sự ổn định phát triển của đất nước.
Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là yêu cầu mang tính nguyên tắc, mà còn là nhiệm vụ mang tính sống còn đối với chế độ. Như đã được khẳng định trong các văn kiện của Đảng: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ Nhân dân và bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa”.
Đồng thời, Tổng Bí thư cũng nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng, coi đó là vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn vong của chế độ. Trong điều kiện mới, khi không gian mạng trở thành “không gian sinh tồn thứ hai” của xã hội, yêu cầu ấy càng trở nên cấp bách và không thể chậm trễ.
Nhận thức đúng, hành động trúng và triển khai hiệu quả nhiệm vụ này trong kỷ nguyên số chính là điều kiện để giữ vững niềm tin, yếu tố cốt lõi quyết định sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước.
Phần nội dung
1. Nền tảng tư tưởng của Đảng - Trụ cột của niềm tin và sự ổn định
Trong suốt tiến trình cách mạng, nền tảng tư tưởng của Đảng luôn giữ vai trò định hướng, dẫn dắt và bảo đảm sự thống nhất trong nhận thức và hành động. Không chỉ dừng lại ở hệ thống lý luận, đó còn là kết tinh của thực tiễn cách mạng, là sự lựa chọn có ý thức của lịch sử và Nhân dân.
Có thể nói, nền tảng tư tưởng của Đảng vừa mang tính khoa học, vừa mang tính cách mạng, vừa gắn bó mật thiết với đời sống xã hội. Chính sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn đã tạo nên sức mạnh nội sinh, giúp đất nước vượt qua nhiều giai đoạn khó khăn, thử thách.
Trong bối cảnh hiện nay, khi các giá trị truyền thống đứng trước sự tác động đa chiều của toàn cầu hóa và công nghệ số, việc giữ vững nền tảng tư tưởng không chỉ là bảo vệ một hệ thống quan điểm, mà còn là bảo vệ định hướng phát triển, bảo vệ bản sắc và giữ gìn sự ổn định xã hội.
Điều quan trọng hơn là: nền tảng tư tưởng không thể chỉ tồn tại trong văn kiện, mà phải được chuyển hóa thành nhận thức, niềm tin và hành động cụ thể trong đời sống. Đây chính là thước đo thực chất của công tác tư tưởng trong giai đoạn hiện nay.
2. Không gian mạng - Mặt trận mới với những thách thức đa chiều
Chuyển đổi số đã mở ra một không gian thông tin chưa từng có tiền lệ. Ở đó, mỗi cá nhân vừa là người tiếp nhận, vừa là người sản xuất và lan truyền thông tin. Sự thay đổi này làm cho công tác tư tưởng không còn giới hạn trong các kênh truyền thống, mà mở rộng ra một môi trường rộng lớn, phức tạp và khó kiểm soát hơn.
Các thông tin sai lệch, thù địch không còn mang tính đối đầu trực diện, mà ngày càng tinh vi hơn, “mềm hóa” hơn, dễ tiếp cận hơn. Chúng có thể xuất hiện dưới dạng câu chuyện cá nhân, bình luận xã hội, thậm chí là những nội dung giải trí, nhưng lại ẩn chứa những yếu tố định hướng sai lệch.
Điều đáng lo ngại là tác động của những thông tin này không diễn ra ngay lập tức, mà tích lũy dần, âm thầm làm thay đổi nhận thức và cảm xúc của người tiếp nhận. Đây chính là thách thức lớn nhất đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng hiện nay.
Trong bối cảnh đó, nếu vẫn duy trì cách làm cũ, thụ động, phản ứng chậm, thì rất khó có thể theo kịp tốc độ lan truyền của thông tin trên không gian mạng. Điều cần thiết là phải chuyển từ tư duy “xử lý tình huống” sang tư duy chiến lược về thông tin.
3. Đổi mới nội dung: Làm cho lý luận “sống” trong đời sống
Một trong những điểm nghẽn lớn của công tác tư tưởng hiện nay là nội dung chưa thực sự hấp dẫn, chưa phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Đổi mới nội dung không phải là làm nhẹ đi tính chính trị, mà là làm cho nội dung chính trị trở nên gần gũi, dễ tiếp cận và có khả năng thuyết phục cao hơn.
Khi một vấn đề lớn được diễn đạt bằng ngôn ngữ giản dị, khi một chủ trương được minh họa bằng những câu chuyện cụ thể, khi lý luận gắn liền với những trải nghiệm thực tế thì thông tin chính thống sẽ không còn xa lạ, mà trở thành một phần của đời sống.
Đặc biệt, trong môi trường số, nội dung cần được thiết kế theo hướng: Ngắn gọn nhưng đủ ý; Rõ ràng nhưng có chiều sâu; Dễ hiểu nhưng không đơn giản hóa vấn đề. Đây chính là yêu cầu để thông tin chính thống có thể cạnh tranh và chiếm lĩnh không gian mạng.
4. Đổi mới phương thức: Từ truyền tải sang kiến tạo và dẫn dắt
Nếu nội dung là yếu tố cốt lõi, thì phương thức chính là “con đường” để nội dung đến được với công chúng.
Trong kỷ nguyên số, phương thức truyền thông không còn đơn thuần là đưa thông tin một chiều, mà phải hướng tới tạo ra sự tương tác, đối thoại và dẫn dắt nhận thức.
Điều này đòi hỏi phải tận dụng hiệu quả các nền tảng số, đồng thời thay đổi cách tiếp cận: từ việc “đăng tải thông tin” sang xây dựng dòng thông tin tích cực có tính định hướng.
Nói một cách khái quát, trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là bảo vệ một hệ thống lý luận, mà là bảo vệ quyền dẫn dắt thông tin và định hình nhận thức xã hội.
5. Khi niềm tin được hình thành từ cách đi trước
Từ thực tiễn công tác truyền thông tại cơ sở, điều tôi nhận thấy rõ trong thời gian gần đây không nằm ở việc xử lý thông tin sai lệch, mà ở sự thay đổi trong cách tiếp cận: chuyển từ phản ứng sang chủ động định hình thông tin.
Có những thời điểm, chỉ qua việc theo dõi diễn biến thông tin trên các nền tảng mạng xã hội trong vài giờ, có thể thấy rõ cách một vấn đề được “định hình” trong nhận thức dư luận. Khi thông tin chính thống xuất hiện muộn, dù đầy đủ và chính xác, cũng khó tránh khỏi việc phải “đi sau để giải thích”. Ngược lại, khi thông tin được đưa ra sớm, rõ ràng, có cơ sở, dư luận thường ổn định ngay từ đầu, không cần đến những phản ứng mang tính đối đầu.
Trong quá trình trực tiếp tham gia công tác truyền thông, tôi nhận ra rằng người dân không tìm kiếm quá nhiều nguồn thông tin, nhưng họ luôn có xu hướng lựa chọn một nguồn đủ tin cậy để bám theo. Khi nguồn thông tin đó thể hiện được sự minh bạch và nhất quán, niềm tin được hình thành một cách tự nhiên, không cần đến những khẳng định mang tính áp đặt.
Điều đáng suy nghĩ là, nhiều khi chúng ta tập trung vào việc “đính chính” thông tin sai lệch, trong khi yếu tố quyết định lại nằm ở khả năng cung cấp thông tin đúng, đủ và kịp thời ngay từ đầu. Nếu bỏ lỡ thời điểm ban đầu, mọi nỗ lực về sau đều mang tính khắc phục nhiều hơn là dẫn dắt.
Từ những quan sát đó, có thể thấy rõ một nguyên tắc: Trong môi trường thông tin đa chiều, ai làm chủ được dòng thông tin ban đầu, người đó có điều kiện định hình nhận thức xã hội.
Và từ góc độ cá nhân người làm truyền thông, tôi cho rằng: Niềm tin không được tạo dựng bằng việc nói lại cho đúng, mà được hình thành từ khả năng nói đúng ngay từ đầu đúng lúc, đúng cách và có trách nhiệm.
6. Xây dựng thế trận thông tin rộng khắp và bền vững
Một điểm đáng chú ý hiện nay là sự tham gia ngày càng tích cực của các lực lượng trong xã hội vào công tác thông tin.
Từ đội ngũ cán bộ cơ sở, lực lượng đoàn viên, thanh niên, đến người dân – tất cả đều có thể trở thành những “điểm phát thông tin tích cực”. Khi được định hướng đúng, đây chính là lực lượng quan trọng góp phần tạo nên một thế trận thông tin rộng khắp.
Việc hình thành “thế trận thông tin nhân dân” không chỉ giúp lan tỏa cái đúng, mà còn tạo ra một môi trường thông tin lành mạnh, trong đó những yếu tố tiêu cực khó có thể tồn tại lâu dài.
7. Những vấn đề đặt ra và yêu cầu tiếp tục đổi mới
Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn không ít hạn chế cần khắc phục. Một số nơi vẫn còn tâm lý e ngại khi tham gia không gian mạng; nội dung tuyên truyền chưa theo kịp xu hướng; sự phối hợp giữa các lực lượng chưa thực sự hiệu quả.
Để khắc phục, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn, từ nâng cao kỹ năng truyền thông số, đến hoàn thiện cơ chế phối hợp và khuyến khích sáng tạo trong cách làm.
Phần kết
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không chỉ là bảo vệ những giá trị đã được khẳng định, mà còn là quá trình làm cho những giá trị đó tiếp tục sống động trong đời sống xã hội.
Trong môi trường thông tin đa chiều, niềm tin không tự nhiên hình thành, cũng không thể duy trì bằng mệnh lệnh, mà phải được bồi đắp bằng sự chủ động, minh bạch và thuyết phục.
Khi thông tin chính thống đủ nhanh, đủ rõ, đủ gần; khi mỗi cán bộ, đảng viên chủ động tham gia vào quá trình lan tỏa thông tin tích cực; khi cái đúng được lan tỏa một cách tự nhiên thì nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ được củng cố một cách vững chắc.
Đó chính là con đường thiết thực để giữ vững niềm tin, bảo đảm sự ổn định và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước trong thời đại mới.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
3. Ban Tuyên giáo Trung ương (2023), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong không gian mạng.
4. Ban Tuyên giáo Trung ương (2022), Tài liệu bồi dưỡng công tác tuyên truyền miệng và truyền thông cơ sở.
5. Bộ Thông tin và Truyền thông (2023), Báo cáo xu hướng thông tin và truyền thông trên không gian mạng tại Việt Nam.
6. Các bài viết chuyên đề về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên Báo Nhân Dân, Tạp chí Cộng sản và Cổng Thông tin đi